Obsolescencia programada

Planned Obsolescence, de James Provost en Flickr

“No va a haber rescate, ni el rescaste es una opción”

Soraya Sáenz de Santamaría, 27/07/2012

Xa non abonda coa tecnoloxia, coa roupa e complementos, os electrodomésticos e con todo tipo de produtos. Agora, os discursos veñen con obsolescencia programada de serie. Vamos, en cristiano: que duran dous telediarios.

O último exemplo, que non derradeiro, o da vicepresidencia de España. Sae Soraya á palestra e pronuncia rotunda que non vai haber rescate. Todo sexa por xerar confianza, dedesbocar a nosa prima que de tan familiar que é xa é curmá, e tentar que os pro-homes do IBEX-35 das pro-empresas pro-imperiais non deixen de gañar o que gañaban antes. Fin do comunicado: nin se contempla como posibilidade.

Se algo estamos a aprender con esta macroestafa é que as palabras as leva o vento. Mais a súa descomposición cada vez é máis rápida: agora duran o que dura dura. Son palabras zombis, discursos walking dead coas patiñas ben curtas e con centos de Rick Grimes ao lado cargados ata as trancas.

E isto para dicirlles aos de Reuters que están equivocados, que dese macrorrescatetolal de 300.000 millóns, nasti de plasti. Que saberán eles, estranxeiros, que o que estamos facendo é xerar confianza. Que é para o que vimos aquí. 300.000 millóns, pataca miúda.

Verba volant scripta manent dicían os clásicos e os incomprendidos vate(rs) modernos. O tempo dará ou quitará a razón.

Compartindo esperanzas

 

Publicado orixinalmente no web da CTNL

Nun lugar privilexiado da casa, teño unha figura que gardo como un gran tesouro polo emotivo e, sobre todo, pola forza da súa lenda, unha pequena placa no pé de madeira: “A loita nobre e leal das ideas é o que asegura o progreso”. A cita non podía ser doutro que de Castelao.

Moito ten mudado a vida desde que Castelao escribiu isto no seu Sempre en Galiza, e non para ben. Cómprenos moita loita nobre e moita loita leal de ideas. E niso, moitos de nós estamos e ninguén sobra.

Con todo, calquera loita, por leal e por nobre que for, ben pode ficar en nada e mesmo conseguir o efecto contrario se non se expresar axeitadamente. É necesario, moito, o fondo, mais tamén é necesaria, e moito, a forma. Máis nun momento como actual en que están a cambiar, diante de nós, o xeito en que nos comunicamos, en que expresamos e mesmo en que vivimos.

Sen fondo, a nosa loita estaría baleira. Sen forma, a nosa loita non chegaría a ninguén ou só aos que compartimos o desexo e a esperanza na nosa empresa. Aí é onde temos que traballar: procurar novos compañeiros de viaxe, máis persoas a se unir ao noso sentimento. E teño a sensación de que non sempre estamos a ir cara á montaña e tampouco somos Mahoma para que ela veña a nós.

Cómpre chegarmos ao corazón da xente e aí non chegamos só con termos a razón da nosa parte. A verdade, por desgraza, non nos fai libres senón que, para liberar, precisa ser entendida, comprendida, intelectualizada e, sobre todo, compartida. Eis o noso obxectivo: que máis xente comparta a nosa razón. E para iso non abonda con mensaxes baleiras, nin lemas repetidos unha outra vez nin chamadas á acción. Estes perderon o seu sentido, ficaron neutralizados e se antes non o conseguiron, lograrano agora?

Para o galego precisamos moitos voares con esperanza e moitos corazóns xuntos. E aí é onde nos temos que mover.

Lume

Están a arder as Fragas do Eume. Nun país acostumado á automutilación, non ten porque ser unha sorpresa. Levamos anos a ver como cada recuncho do país virxe, especial ou único, acaba por desaparecer. Todo o que nos identifica, todo o que de valor temos morre, desaparece ou destrúeno coa conivencia dunha clase política unicamente preocupada pola foto e duns medios de comunicación, polo xeral, aplaudíndoa agradecida logo de recibir o gorentoso anaco de pastel.

Non sei que vai ser das Fragas do Eume, se se sumarán ou non a esa listaxe de non-lugares que non van regresar. Os que nos gobernan botaranlle a culpa a algún malnacido e o culpábel, se existe, será queimado na praza. Mais os culpábeis están agora en San Caetano.

A imaxe que abre o artigo tireina hai un mes, aínda que podería ser calquera vez das inúmeras veces que me perdín por alí. A Fraga estaba seca, disque é cuestión dun mal inverno. O cambio climático nada ten a ver. Mais houbo cousas, e moitas, que me chamaron a atención: as árbores caídas por todas as partes, secas, froito desas cicloxéneses que pasaron hai uns invernos por aquí. Ninguén as quitou, ninguén limpou o monte en anos.

Hai case un ano, andaba ás voltas cun relatorio para o VII Curso de verán sobre dinamización lingüística. Eran moitas as ideas e os temas que quería tratar nel. Dunha listaxe ampla coa que partía, fun descartando até que ficaron os que logo formarían o groso da intervención. Xulguei necesario falar de identidade e lembreime dunha historia que vos deixo. Hoxe non puiden evitar tamén chorar.

Deixade que comece este apartado cunha historia. No verán de 2006, unha vaga de incendios forestais arrasou Galiza ao longo do verán, especialmente na primeira quincena do mes de agosto. 93 000 foron as hectáreas calcinadas. O comezo deste desastre colleume no sur de Galicia. Á volta para A Coruña foi unha odisea, con entradas e saídas continuas na autovía, volta cara a atrás, estradas cortadas e horas de retención. En plena autovía, vinme rodeado polo lume. Nese momento comecei a chorar e non por medo, senón por ser testemuña directa do que estaba a pasar. Aquilo doíame.

Nunca estivera alí. A miña familia non tiña relación con aquel lugar. Tardaría anos en voltar por alí, mais eu choraba como se estivese a arder a miña casa. Sentíame parte daquel sitio que ficaba a máis de 150 quilómetros do fogar. Identificábame con el e formaba parte da miña identidade.

Foron moitas as persoas que sentiron iso mesmo. E foron tamén moitas as persoas que choraron e entristeceron cando o do Prestige, mesmo persoas que nunca estiveran en Galiza. Son tamén moitas as que sofren cando se vai consumar un atentado ecolóxico, e moitas máis, por desgraza, as que enchemos un campo de fútbol. E cantos sentiron mágoa cando pechou Galicia Hoxe? Moitos, aínda que non lesen con frecuencia ese xornal e aínda máis, aínda que nunca o mercasen mais, repito, identificábanse con parte do seu espírito, aínda que non comungasen coa liña ou co grupo editorial.

Identidade e identificación: dúas palabras que cómpre retomar e que cómpre ter sempre presentes no centro do noso discurso. Identificármonos forma unha parte central das nosas vidas: todos e todas nos aledamos, sufrimos, choramos e compartimos sentimentos por cuestións que, desde o punto de vista racional, teñen difícil explicación.

Punto

Aí está o punto e aí estou eu mirando para el. Despois del, nada, espazo en branco.

Ben podería ser unha vírgula, co seu suspenso, a súa toma de aire e a súa continuación. Ben podería ser un punto e vírgula, deses que xa case ninguén usa, nin eu. Aceptaría un punto e seguido e até un punto e á parte. Máis non: é un punto e semella que é final. Nada, o espazo en branco, grande, moi grande. Nada no envés e nada na folla seguinte, e na outra. Cambio de capítulo e capítulo sen escribir.

Cando les un libro os finais de capítulo son especiais. Non son unha manchiña nun papel ou uns poucos píxeles. Serven para pousar neles o marcapáxinas e lembrares coas últimas liñas ao día seguinte onde estabas. Para non perderte. Outras veces volves sobre os teus pasos, relés e escolles: cómpre ter todo claro. Por voltas producen unha reacción incomprensíbel: ficas en silencio ollando para algures dándolle forma ao que estás vivindo. Algunhas nin reparas na súa existencia e pasas a folla na procura dunha nova historia, dun novo capítulo, como un ionqui na busca da nova dose. Cando un é curioso, pasa algunhas páxinas para saber como irá despois e mesmo algún vai para a páxina final na busca dunha sensación, dun porqué a todo iso que está a sentir mentres le.

A vida non é un libro que les; na vida os puntos son outros. Chegan sen un buscalos. Os capítulos acaban cando un non quere que acaben. Despois non hai nada. Nin ideas soltas que coller, nin índices que te poidan ilustrar, nin parágrafo último en que procurar o acougo. Non hai simplemente nada: todo está en branco, todo está por pasar e todo por escribir.

E aí ficas, ollando para o punto, desexando que sexa calquera cousa menos un punto.

Feminazis

Vinte e tantos ilustrísimos e 3 ilustrísimas señoras da Real Academia Española:

Quen subscribe este artigo participou na redacción dun manual de Criterios para o uso da lingua onde se recollía un apartado sobre o uso non sexista. Como non tiven abondo, redactei unha pequena guía de linguaxe non sexista para o lugar en que traballei case catro anos. Reincidín e militei nun uso non sexista da lingua. Estou, por tanto, á disposición das autoridades académicas ou das forzas e corpos de seguranza do Estado para que procedan comigo como dispuxeren.

Hei dicir na miña defensa que no primeiro dos casos fun o único home nun proxecto que incluía outras catro voces femininas, todas elas filólogas, lingüistas, expertas. Algún e mesmo algunha de vostedes chamaranas feminazis e, por tanto, comprenderán as presións que sufrín por asinar co meu nome tal ofensa. Eu, en cambio, trátoas como amigas, expertas e mestras. Síndrome de Estocolmo, en definitiva.

No segundo non teño escusa: foi un proxecto que levei por propia iniciativa para incluír no Plan de igualdade de oportunidades do Concello de Cerceda. Ninguén mo comentou: saíu desta miña cabeza que talvez está condenada, como a miña alma, ao inferno logo de rodar palestra abaixo tras o paso pola guillotina. Por feble, por ceder ás presións dun contorno totalmente irrespirábel que nos leva aos débiles mentais, coma eu, á caer na tentación de nos render ao feminazismo.

Mais como saben, todo está orquestrado para que sexa así. Mesmo a realidade está disimulada para que aparente o que non é. Desde esas estatísticas que falan de que as mulleres cobran até un 23% menos por realizaren o mesmo traballo (nin semellante, nin menor: o mesmo), nin daquelas que salientan a feminización da pobreza, mesmo nos países desenvolvidos (e xa non digamos nos países do terceiro mundo); nin aqueloutras que demostran a cativa presenza de mulleres nos cargos directivos das empresas. E sobre todo, aquilo que se di que o uso da lingua é machista. Todo mentira: as vítimas son, na realidade, verdugos.

Concordo tamén con vostedes cando salientan que están para recoller os usos existentes na sociedade e que, ao non se reflectir a linguaxe non sexista nesta, as guías que censuran deben servir como combustíbel nas innúmeras cachelas que se deberán prender nas prazas maiores das vilas de toda a xeografía patria. É boa verdade: como o uso de yeans, cederróm, cedé, güisqui, totalmente naturais nas persoas que xuntan letras en castelán. Igual que o uso oral da terminación -ado dos participios dos verbos da primeira conxugación.

Vaian os parágrafos anteriores como descargo da miña conduta imperdoábel. Con todo, se me permiten e se non serve para aumentar a miña condena penal (ou a forca), existen algúns matices, que non oposición firme, que me gustaría facerlles, dispensando. Perdóenme, máis unha vez, pola ousadía.

A lingua non é inmutábel. As linguas están vivas, adáptanse, mudan. Talvez demoran máis que a sociedade, talvez van un paso por detrás. E pur si muove. E aínda máis, a lingua podemos mudala entre todos e de feito mudámola. Hoxe hai avogadas, doutoras, xuízas e mesmo médicas. Con normalidade e con uso real. Unha ousadía só hai uns anos que hoxe é realidade.

As elites tamén saben como mudala e abofé que o fixeron ao longo da historia e que mesmo o fan hoxe en día. Tradicionalmente había cociñeiras, mais hoxe a alta cociña está chea de chefs. Os homes que actuaban como secretarias de toda a vida pasaron a ser auxiliares administrativos. Os modistos internacionais, homes moitos, puxeron un o a unha palabra e ninguén convulsionou posuído por un anxo caído. E non falemos de cambios máis sutís que hoxe abondan e sobre os que vostedes, vinte e tantos señores e tres señoras, non perden o tempo en redactar informes.

O uso da lingua é machista. Foron séculos de dominación masculina que procede xa desde o latín de que deriva a lingua que defenden. A sociedade segue a ser machista, menos que hai 30, 40, 50 anos, un século ou 5, mais segue a ser machista. Como sociedade temos dúas opcións: sentármonos a gozar do espectáculo ou, pola contra, sermos axentes activos contra ela. Para vostedes talvez o espectáculo sexa gorentoso. Para min, reprobábel. E é lícito que, como persoa, actúe e, como membro da sociedade, intente mudala, modificala, mellorala en definitiva. Seguirei a empregar persoas no canto de homes, seguirei a empregar dobretes e seguirei a empregar xenéricos, seguirei a feminizar profesións sempre que for posíbel, e acho que a xente seguirá a entenderme. É a miña pequena achega a iso que algúns chaman igualdade.

Teñan consideración deste pecador. A miña alma xa está condenada, polo que lles pido misericordia e que me deixen caer outra vez na tentación de empregar esa linguaxe desprezábel.

PD: a respecto de feminazis, vese que vostedes teñen intelixencia abonda. É unha reductio ad hitlerum ben argallada e que callou en parte da sociedade. Un neoloxismo que demostra que, cando queremos, facemos lingua, modificamos e cambiamos. Mesmo até os significados e as palabras máis horrendos.

#ComoLigarEnGalego

Hai un días, na rede social Twitter varias persoas usuarias intentaron converter en tema do momento (Trending Topic) a etiqueta #ComoLigarEnGalego.

Para aquelas de vós que non andades polo mundo do Twitter, déixovos un widget que recolle arredor dos últimos 100 chíos que tiñan a etiqueta #ComoLigarEnGalego. Podedes consultar máis chíos a través desta ligazón.


Mentres, xulgamos que o relevante é actuarmos no ámbito do deporte.

Erlenmeyer

“Como pos erlenmeyer? E matraz que? E unha máis sinxela: turbidez? Enrasar? Buffff”

Ao outro lado do GTalk anda Ro, un deses números que aparece cada comezo de mes nunha taxa de non sei que grupo de idade nas Enquisas de Poboación Activa. Iso de xeración JASP que servía para anunciar un coche nos noventa quédalle moi curto: dúas carreiras, técnicas, realizadas ao mesmo tempo, cursos de todo tipo, experiencia universitaria foránea, idiomas… Nova si, mais sobradamente preparada. Ela di que o normal, sen destacar, como todos.

Desde 2008 en que acabou as carreiras, para o que precisou pedir a simultaneidade, traballou en postos técnicos acordes coa súa formación e tamén en postos da merda, como ela di. Agora, vai para máis dun mes en que acabou o seu último contrato. Asinara por seis meses e non houbo para un día máis. No país en que é caro despedir, non chupou un contrato de máis de un ano, administracións públicas incluídas. “E que vai pasar con nós?” pregúntase moitas veces.

Na vida vaille así: preocupacións, moitas. Por desgraza, tivo de acompañar a nai ao médico con frecuencia, ao que hai que falarlle en castelán. “O que se fixo sempre, o que me ensinaron” dille a nai. Cando van á cidade, pasa o mesmo nas tendas, e Ro non pode aguantar darlle de cando en vez co cóbado en sinal de reprobación. Na casa, por tanto, considérana a radical. Ela non o ve así: ás veces cala, moitas aguanta, e nalgunhas non pode. Seica á curmá lle impoñen o galego nun cole en Compostela. Como dirían Sanginés e Suay, é unha falante queimada.

Non é das militantes, nin das que vai detrás das pancartas, nin das que le ou merca todo o que hai. É máis, recoñece que non o fai. Mais ela ve as cousas sinxelas: “falar galego é normal, non?” Con todo, na conversa polo chat confésase: “non me atrevín a facer un exame na carreira en galego”. A razón é a suma de varios factores: alí non o empregaba ningún profesor, “sabía que me daría problemas”, mais, sobre todo, dúbidas, moitas dúbidas: unha falante inicial e monolingüe social en galego, coa primaria e o bacharelato cursados integramente no país, ten dúbidas, moitas dúbidas. E non só ela. Moitos e moitas.

Ela andou por Barcelona a estudar un par de anos. Alí o conto era outro. Un día descubrinlle o Termcat e comezou a comprender cousas. “E aquí, non hai iso?”. “Si, muller, témosche o Termigal”, respondinlle. Comparamos as páxinas, e tamén comprendeu moitas outras.

Houbo unha época, cando viviamos por enriba das nosas posibilidades, en que reformularmos o Termigal, en que crearmos un servizo de terminoloxía serio, era unha prioridade con orzamentos propios na Xunta. Ficou na gabeta. En Galiza faise terminoloxía: hai profesionais, dos mellores, hai iniciativas, interesantes e hai traballo, moito. Mais nunca foi unha prioridade para quen tiña que consideralo. E segue sen sela: talvez é máis importante financiar xornais e centros de estudos cuns resultados pésimos. Unha lingua que até hai 35 anos estaba fóra do mundo técnico, científico e universitario, cómprelle moito traballo, moitísimo. Explícolle sabendo que teño un público receptivo. “Puxécheste no papel de técnico total, eh. Quedarías a gusto”, dime.

O speech non serve para o que debería: afianzar a seguranza dunha persoa, consciente, loitadora e comprometida co seu uso lingüístico. Ao contrario. Un erro por parte de quen o comunica. Mais triste realidade: temos xa máis de unha xeración de persoas que tiveron ensino de galego e en galego, mais teñen moitísimas inseguranzas. Mesmo os espontáneos e iniciais tamén, e estes cada vez son menos. Con todo, disque o ensino non é prioritario.

Do mesmo xeito, cómpre analizar se o que temos serviu para algo. Hoxe que está de moda cuestionar onde se gastan os cartos, cumpriría ollar se os millóns de euros que levaron algúns por desprezaren a lingua tiveron resultado. Seica nos concellos se inxectaron cartos a esgalla mais o crecemento espectacular do uso e defensa do galego nos xornais merecen iso e máis! E cómpre tamén repasar se facer a edición facsímile de tal publicación periódica é unha prioridade.

E por que non, fagamos preguntas: canto estudante universitario, falante, activo ou non, coñece a existencia de algo que se chama Termigal e que debería servirlle como ferramenta para facer do seu compromiso algo máis doado?

Ro descoñecíao até onte mesmo.

Sospeitosos

Se ve alguén falando en galego, sospeite.

La amordazan para robar en su casa y le dejan unas tijeras para que se libere
“No eran ladrones de guante blanco, aunque los llevaban puestos. Eran tres varones que hablaban gallego los que, sobre las tres de la madrugada de ayer, asaltaron a una viuda que vive sola en Vilagarcía y la amordazaron para robarle.”
3 de abril de 2013

«Levo a meu pai comigo a Ourense», dice la hija del anciano asaltado
“Le gusta vivir en su pueblo, pero ha aceptado ir con su hija y su yerno a la ciudad, con la condición de ir y volver, después de que seis personas que hablaban gallego e iban con las caras tapadas, forzasen el miércoles sobre las cuatro de la madrugada las dos puertas de su casa.”
1 de decembro de 2012

Creen que los agresores del bodeguero de Ribadavia han huido a Portugal
“Precisamente, ambos declararon a los agentes que los delincuentes que los asaltaron en su propio domicilio tenían un fuerte acento «gallego o portugués»“.
18 de xaneiro de 2012

Un viveirense apaleado en su casa de Galdo por cinco encapuchados
“Lo que si parece cierto es que uno de los integrantes del grupo portaba una pistola y al menos dos de ellos hablaban en gallego“.
29 de agosto de 2011

Dos hombres armados con pistolas atracaron la gasolinera de A Ponte do Porto.
“Dos hombres jóvenes que hablaban gallego y que tenían la cara tapada para evitar ser identificados entraron en el establecimiento e intimidaron a las trabajadoras con sendas pistolas para perpetrar el robo. «Non paraban de dicirnos que abríramos a caixa forte e lles déramos os cartos», relataron las empleadas, que aseguraron pasar bastante miedo”.
15 de maio de 2010 (a ligazón non funciona)

Tres hombres asaltaron en Molgas a una mujer cuando dormía y se fueron sin botín
“Los extraños hablaban en gallego y eran tres. «Un deles sentouse na mesiña de noite e insistía en que non me ían facer mal ningún», explica Isaura.
7 de abril de 2009

Los autores de los intentos de secuestro de tres niñas en Boiro y A Pobra hablan idiomas diferentes
“En ambos casos coincide en que iban en una furgoneta de color blanca, pero los que actuaron en Escarabote-Boiro hablaban en gallego y los de ayer lo hacían en rumano o portugués (…) Las fuerzas de seguridad están en este momento investigando, y hay que dejarles trabajar. No se sabe si la furgoneta es la misma, pero los de Boiro hablaban en gallego y los de ayer en rumano o portugués, con lo que podrían ser gente distinta.”
29 de xaneiro de 2008, achega de @c4ndel4 vía Twitter

Otro robo violento en un bar pone en evidencia la falta de seguridad en Teo 
“Los cinco golpes de maza que dieron para romper el vidrio hicieron suficiente ruido como para levantar de la cama a un vecino, que pudo escuchar que los cuatro cacos hablaban en gallego y que avisó a la Guardia Civil”.
16 de decembro de 2004

Cuatro atracadores se llevan 13.500 euros de una sucursal en Marín
“La policía busca a tres personas, ya que del cuarto no hay datos, con edades comprendidas entre los 22 y los 30 años, y que hablaban en gallego“.
10 de decembro de 2004

Jóvenes con gorro o pasamontañas y acento gallego
“La descripción de todas las víctimas coincide. Los atracadores son dos hombres jóvenes de mediana estatura, vestidos con ropa informal y un dato clave: tenían acento o hablaban en gallego.
28 de agosto de 2003

Los ladrones dejaron insconsciente en los lavabos al empleado de una gasolinera
“Como consecuencia de los golpes, el trabajador perdió el conocimiento y estuvo insconsciente, por lo menos cincuenta minutos. Ayer recordaba que a las 00.21 horas consiguió llamar al 112 para solicitar ayuda. El afectado recuerda que ambos ladrones hablaban en gallego“.
9 de maio de 2002

Siete atracadores armados con pistolas asaltaron dos gasolineras en Verín
El acento portugués de uno de los atracadores es una de las pocas pistas de que dispone la Guardia Civil. Los demás, o al menos alguno de ellos, hablaban en gallego.
13 de outubro de 2000, achega de @c4ndel4 vía Twitter

Aquí non pasa nada

Hoxe lembreime de dúas imaxes. Busqueinas polo computador e alí estaban. As dúas están tiradas de manuais de comportamentos de dúas empresas diferentes. Algo así como a nova educación cívica mais interpretada para o ámbito empresarial. Iso que nalgúns sitios lle “recomendan” ao seu persoal sobre o que debe facer para ser un bo traballador, para manter, en definitiva, o posto de traballo.

Mais neste caso, o que en moitos lugares son conversas persoais e cuxas palabras leva o vento, a constancia fica por escrito. Dúas empresas diferentes, o Pazo de Vilaboa e o Hotel Louxo da illa da Toxa, mais a mesma orde de obrigado cumprimento: non fale en galego, que cómpre aparentar finura engado eu.

As imaxes son vellas. Con todo, son descoñecidas fóra do ámbito prolingueiro ou filogalego. Non abriron portadas de xornais; os opinadores máis aguzados, eses palafreneiros e mesmo cabaleiros andantes a loitaren, sempre que for preciso, contra as inxustizas e a prol da liberdade, non lles dedicaron un dos seus artigos de opinión; non apareceron nos telexornais nin en ningún boletín informativo das radios. É como se non existisen.

Mentres, en Galiza vivíase en liberdade, en bilingüismo harmónico, na época Fraga, a que Feijóo volveu co novo bilingüismo cordial. Repetido, unha e outra vez, non deixa de ser mentira, mais crea unha nova realidade: en Galiza non había conflito lingüístico até hai catro anos. Tal é así que o propio secretario xeral, técnico de normalización de profesión, volveu repetir a máxima:

“Un conflito había, porque a ruptura do consenso prodúcese co decreto do bipartito”.

Como antes fixera o seu antecesor:

“cómpre cerrar canto antes un conflito lingüístico que nunca existiu a este nivel de debate”.

Algúns dirán que o ámbito empresarial é ben libre para facer e desfacer ao seu antollo. Ben o sabemos. Mais non poden despedir unha persoa por ser negra: iso sería racismo. Non poden despedir unha muller por ser muller: iso sería machismo. Non poden obrigar a un negro ser branco, nin a unha muller ser home. Para evitaren o problema, non os contratan. Mais poden obrigar a un galegofalante a falar en castelán e mesmo, para evitar o problema, non o contratan.

E aquí non pasa nada.

Plurilingüismo

Un conflito había, porque a ruptura do consenso prodúcese co decreto do bipartito. Non é Feijoo quen o rompeu (…). Ademais introduce unha terceira lingua no ensino no camiño dunha sociedade plurilingüe, que é na que nos imos mover

Valentín García, 4 de febreiro de 2012

No comezo do novo milenio, Galiza estaba on fire. O boom económico-especulativo estaba a mudar a nosa sociedade: a tradicional terra de emigrantes recibía xentes vidas doutras latitudes. O “Este vaise y aquel vaise E todos, todos se van” xa era unha lembranza nos libros do bacharelato pois a realidade semellaba (que non era) outra: recibiamos a chegada de persoas de diferentes partes do mundo que nos enriquecían coas súas culturas e, sobre todo, coas súas linguas.

Ben é verdade que esta nova e rica realidade foi moi diferente e en menor medida que noutras latitudes europeas, mais si comezou a ser evidente. Non era raro acharmos nas cidades e nas vilas persoas a falaren no seu idioma. Había un novo patrimonio, unha grande diversidade que era evidente e que podiamos aproveitar. Tal vez por iso, importamos o discurso do plurilingüismo como máis un argumento para a defensa da lingua, un discurso que se puxo en marcha en Catalunya e que daba os seus resultados.

No país foron moitas as iniciativas que se tentaron levar a cabo neses anos. A Universidade da Coruña desenvolveu unha pequena campaña co estudantado Erasmus alá polo 2006. Diferentes asociacións e organizacións comezaron a desenvolver un plan de voluntariado lingüístico, financiado pola Xunta de Galicia e, a finais de 2008 apareceu a campaña As linguas no sistema educativo. Quen sabe galego sabe máis, unha campaña que tentou levar a cabo o que a Xunta bipartita non se atreveu a facer no momento: defender o decreto que ela aprobou, con base nunha realidade plurilingüe.

Houbo, por tanto, un tempo en que todos andabamos namorados do plurilingüismo. Mais, que che pasou, plurilingüismo? Antes molabas!

E o que pasou é evidente: o significado de plurilingüismo mudou. Hoxe é falarmos del e traermos á cabeza a nova lexislación que a “Pax feijoniana” impuxo a golpe de novo decreto para o ensino. Agora xa non é o respecto á multiculturalidade e ás diferentes linguas: é a equiparación do inglés ao galego no noso sistema educativo, é un retroceso lexislativo nunca visto, é…

A dereita soubo redefinir un concepto e impor o seu significado na sociedade. E non só pasou co plurilingüismo. Hai uns anos describiamos a situación sociolingüística negando un principio: as sociedades e as persoas bilingües non existen, só existen sociedades e persoas diglósicas. Esta aseveración hoxe está pasada de moda. Moitos de nós defendiamos a procura dun monolingüismo social en galego, mentres agora camiñamos cara ao bilingüismo restitutivo cando hai anos negabamos a existencia real dese bilingüismo.

Calquera persoa que hoxe lese un libro do antigo BUP non entendería a que se referían con iso do conflito lingüístico: o conflito comezou na Xunta bipartita, como defende o novo secretario xeral de Política Lingüística. Non é confusión: Valentín leu os mesmos libros ca min cando estudou a carreira e memorizou as mesmas teorías que eu aprendín. Con todo, 500 anos de doma e castración borrados en só uns meses.

Bilingüismo, plurilingüismo, conflito lingüístico. Só tres mostras dun vocabulario que nos roubaron, dun léxico que era noso e que hoxe nos soa estraño.