Neorrealidade

O emprego sistemático de novas palabras pode ser considerado banal. Ou polo menos é así como queren que o xulguemos: “o importante non é a terminoloxía”, dicía Ana Pastor. Mais a reiteración acaba por crear a súa propia realidade, unha realidade distinta, unha neorrealidade. E non só iso: adaptámonos á nova realidade e a nosa resposta perante ela é tamén diferente.

Hai anos era frecuente (e aínda hoxe!) acharmos nos medios escritos frases como “crime pasional” cuxo significado nos remitía ao ámbito privado e illado: un home mata unha muller. A frase descontextualizaba un problema social e ligábao ao amor, aos celos e á vida en parella. Por fortuna, a sociedade converteu a violencia de xénero nun problema central para combater, nunha lacra que nos implica a todos e a todas. De aí que hoxe falemos de “violencia de xénero” e “asasinatos machistas”, dúas denominacións que nos implican a todos e a todas e que remiten a algo máis que un problema de parella: o patriarcado e a tradicional dominación machista.

Mais a lingua tamén se deforma para modificar a peor a nosa percepción da realidade. A guerra contra o terror foi unha desas frases que escoitamos, lemos e repetimos centos de veces desde o atentado contra as Torres Xemelgas. A súa elección non foi casual: Iraq e Afganistán son dous países afastados da xeografía mental do cidadán medio norteamericano, e Sadam e mais Osama Ben Landen foran aliados dos Estados Unidos. En cambio, o terror, cuxa mostra foran os atentados terreo americano, estaba presente. Todos queremos un mundo, un país, unhas rúas sen medo, sen terror. Todos defendemos aquelas persoas que actúan contra o terror. Deste xeito, a guerra contra o terror é xusta porque defende unha causa nobre: non repetirmos as imaxes de edificios a caeren, non repetirmos os centos de persoas mortas.

A resposta de quen oe, le e repite a expresión, por tanto, é diferente: non é o mesmo unha guerra contra Ben Laden que unha guerra contra o terror. É posíbel que o acto sexa o mesmo, mais co seu uso, coa súa extensión e coa aceptación a nosa resposta é diferente. Nun caso poderemos debatela; noutro quen pode estar en contra de atacar o medo, o terror, de erradicalo das nosas rúas? Como defendermos a nosa oposición?

Anxo Lorenzo e Núñez Feijoo procuraron sempre crear na sociedade galega esa resposta. Europa é plurilingüe: quen sabe galego sabe máis foi unha campaña que lanzaron diferentes organizacións antes da chegada dos populares a San Caetáno e non é casual que a imposición do novo decreto leve tal denominación. Nese mesmo decreto, os Equipos de Normalización e Dinamización Lingüística perderon polo camiño unha palabra e no país os Servizos de Normalización Lingüísticos xa non reciben subvención con este nome.

Lector ou lectora que chegaches até aquí: fagamos un exercicio, sen trampas. Non busques nun dicionario en liña (que non hai), nin na Wikipedia (que non aparece) nin en Google. Pensa 5 segundos e defíneme dinamización, a secas, sen acompañamento. Aí terás a resposta a este artigo.